Олоҥхо — саха уус-уран айымньыта. Олус былыргы кэмнэргэ үөскээбит. Олоҥхоhуттар араас айымньылары холбоон уhун олоҥхолору айаллара. Үгүс олоҥхо 10–15 тыh. хоhоон устуруокаларыттан турар эбит. Бөдөҥ олоҥхолор 20 тыh. тахса буолаллар үһү. Хас биирдии кэпсэнэр герой туспа куолаhынан ылланар. Сорох олоҥхолор хас да күн ылланаллар үһү. Ордук биллиилээх олоҥхо буолар Дьулуруйар Ньургун Боотур.
2005 сыл сэтинньи 25 күнүгэр ЮНЕСКО Олоҥхону киһи аймах тылынан уонна өйүнэн айбыт култуурунай нэһилиэстибэтин үйэттэн үйэҕэ бэриллэр күндү баайа диэн аан дойду шедеврдэрин ахсааныгар киллэрбитэ. Бу улахан ситиһиибитин кэрэһилээн биһиги өрөспүүбүлүкэбитигэр Олоҥхо күнэ олохтоммута.
Онон сылын аайы бу күн, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үрдүнэн, «Олоҥхо дьыктаанын» СӨ Национальнай библиотеката, СӨ АТ «Олоҥхо тыйаатыра», научнай методическай уонна тас сибээскэ үлэҕэ Олоҥхо киинэ М.К.Аммосов аатынан Хотугулуу — Илиҥҥи федеральнай университет, Олоҥхо чинчийэр института, Хотугулуу — Илиҥҥи норуоттар тылларын уонна култуураларын института Өрөспүүбүлүкэтээҕи Олоҥхо Ассоциацията сахалыы таба суруйуу үөрүйэҕин сайыннарар, олоҥхо баай тылын — өһүн, билиини- көрүүнү кэҥэтэр сыаллаах Олоҥхо декадатын тэрийэн ыытар.
Быйыл И.И.Бурнашев — Тоҥ Суорун, Сылгы уола дыырай бухатыыр «Сир ийэ дойду арыллыыта» диэн олоҥхоттон быһа тардан дьыктааны суруйдулар. Былыргы олоҥхо сахатын тыла баайын, олоҥхолообут олоҥхолоро ыараханын кыттааччылар бэлиэтээтилэр. Ол курдук бүтэй дорҕоон хоһулаһыыта, дьиктитин сөхтүлэр. Түмүгэр 11 киһи кыттыбытыттан үс туйгун суруйуу баара билиннэ.
Олоҥхо суолтата — киһи кыаҕын, күүһүн, өйүн, үтүөтүн, чулуутун уруйдуур. Киһини харыстыырга, сыаналыырга, үрдүктүк тутарга, норуот үгэстэрин тутуһарга, сахалыы сиэргэ-майгыга үөрэтэр.
