Киһиэхэ төрөөбүт дойдута, биһигин ыйаабыт Бэттиэмэлээх алааһа, күөрэгэй дьырылыыр ырыата, кус – хаас араас саҥата, улахан эбэ долгуна, бэрт кыра сааскыттан, кэрэ музыка буолан иһиллэр… Бу олоххо сырдыгынан, сылааһынан сыдьаайа сылдьар ураты талааннаах дьону хас хардыыҥ аайы көрсүбэккин. Киһи итинник ураты дьону көрүстэҕинэ, бүгүҥҥү хабыр, түһүүлээх – тахсыылаах олоххо санаалыын чэпчиир, киһи бэйэтэ да билбэт кэрэ эйгэтигэр талаһар. Биир оннук талааннаах киһи. Владимир Федорович Федотов туһунан кэпсиэхпин баҕарабын. Кини 1959 сыллаахха от ыйын 14 күнүгэр Маҥаас нэһилиэгэр төрүт Харбаала өҥ буоругар, ийэ өттүнэн Токутта, аҕа өттүнэн Чороон ууһуттан силистэнэн, үс оҕолоох ыалга ортокуннан, соҕотох уолунан, күн сирин көрбүтэ.
Музыка алыба, көмүс тимэхтээх байаан… Володяны кыра оҕо сааһыттан учуутала Захар Петров таба көрөн, байаан аптаах эйгэтигэр, нотаны аахтаран, муусукаҕа уһуйан барбыта. Кыра уолчаан хас биирдии байаан тимэҕэ араас тыаһы, мелодияны таһаарарыттан, олустук дуоһуйара. Кэрэ эйгэҕэ ылларан, сылгы кистиирэ, чыычаах ырыата, оннооҕор атыыр оҕус айаатыыра барыта, кэрэ лирика буолан кини дууһатын абылыыра. Владимир Боотулуу орто оскуолатын 1976 сыллаахха бүтэрэн,биир сыл совхозка үлэлиир. Ол үлэлиир кэмигэр кулууп концертарыгар баянныыр этэ. Ол саҕана кулууп директорынан Иван Елисеевич Иванов үлэлиирэ. Кини сүбэтинэн 1978 ЯРКПУ норуодунай инструмены үөрэтэр салаатыгар киирэн 1980 сыл бүтэрэр. Аан бастакы үлэлээбит сирэ Уус Аддан оройуонун РДК — гар концентмейстер идэтигэр үлэлиир. «Мүрүчээнэ» вокальнай инструментальнай ансаабылы тэрийсэр.Барыта биэс вокальнай ансаабылы кытта тэҥҥэ үлэлэһэн, тыыннаах музыканы өрө туппута. Биир сыл ситиһиилээхтик, үлэлээбитин кэннэ, дойдутугар Иван Елисеевич ыҥыран ылар. Салгыы Владимир кэпсиир: «1981 сыл ыал буолан ,дойдубар кэлэн кулуупка үлэбин саҕалаабытым Иван Елисеевич кулууп директора бу үлэлиир кэммэр сүбэ — ама биэрэн, үлэҕэ бастакы хардыыбын оҥордоҕум. Үлэлиир кэммэр ВИА группа тэрийэн «Кустук» диэн ааттаах группа баар буолта. Концертка, конкурска, танцыга оонньуурбут. Ол саҕана танцы тыыннаах доҕуһуолунан оркестрынан эрэ буолара. Иван Елисеевич миигин дьылҕабын сөпкө салайан, киһи хара буолуубар улаханнык көмөлөспүт киһим буолар. Билигин сааһыран олорон, кини көҕүлээн үөрэххэ ыытан, үлэлэтэн улахан ситиһиилэргэ тиийдим диэн махтана саныыбын». Төрөөбүт дойдутугар алаһа дьиэ туттан, кэргэнэ Людмилалыын түөрт оҕону күн сиригэр көрдөрбүттэрэ. Ол гынан баран 1999 сыллаахха, Людмила дойдутугар Тамалакааҥҥа, дьонноругар көмө – тирэх буола көһөр буолбуттара. Эдэр үлэһит ыалга тута үлэ миэстэтэ көстүбүтэ. Володя кулуупка музыканынан үлэтин салҕаабыта. Өр өтөр гымматахтара, оскуола оҕолорун ырыаһа уһуйтараары үлэҕэ ылбыттара. Оҕолору ырыаннан дьарыктаан “Юные мелодисты” кружок тэрийэн оҕолорго мелодия айдаран, ырыаларын ноталаан “Үнүгэстэн үүнүөхтэрэ” кинигэ таһааттарбыта. Ол түмүгэр Иванов Борис “Сир биһик” бэйэтин айбыт ырыатын ыллаан Грант при буолан В.В. Путин Гранын ылар. Федотова Ньургустана «Туой Хайа» ырыа конкурсугар, бэйэтэ айбыт ырыатынан “Лучшая авторская песня в памяти села Туой Хайа» номинацияҕа тиксэр. Николаев Миша Уус Алдаҥҥа буолбут «Ыллаа туой уол оҕо» Грант при буолар. Мантан сиэттэрэн, тыыннаах музыканнан оҕолору дьарыктаан «Дьүкээбил» ВИА группа орто группа оҕолоро, Республиканскай “Полярная звезда” конкурсугар лауреат буолаллар. Салгыы “Төлөн” диэн ааттаан кыра 5 кл оҕолорун дьарыктаан Полярная звезда лауреат 1 ст буолан ,”Дети Азии” кыттар чиэскэ тиксибиттэрэ. Үһүс группата «Саһарҕа» ВИА группа тэриллэн Якутскайга буолбут Международнай конкурска дипломант буолбуттара. Дьэ, ити курдук о5ону ыччаты иитиигэ сыратын сылбатын ууран, утуйар уутун умнан туран үлэлээбит биир дойдулаахпыт итинэн эрэ дьарыга бүппэт.
Спортка уһуйуллуу… Кыра оҕо сааһыгар, уруок тас өттүгэр спордунан утумнаахтык дьарыктыыр физрук эмиэ Захар Петров этэ. Кини уһуйуутунан чэпчэки атлетикаҕа, тустууга, хайыһарга, теннискэ күүскэ дьарыктаммыта. Теннис, тустуу кини оҕо эрдэҕиттэн, сөбүлээн утумнаахтык дьарыгырбыт дьарыга. Эдэр сааһыгар хапсаҕайга КМС буолбута. Аҕыйаҕы ахтан ааһар буоллахха, Буучугурас бирииһин 55 кг чемпиона, Павел Пинигин 60 кг 3 миэстэ, Бүлүү регионугар Томскай бирииһигэр 60 кг 1 миэстэ буолуталаабыта. 2003 сылтан Тамалакаан нэһилиэгэр физзал аһыллан музыканы кытта холбуу, настольнай теннис тренерынан үлэлээн барар. Икки хайысханы биир тэҥҥэ тутан, үлэлииргэ хамсыырга олус интэриэһинэйэ. Теннис спорда Саха сиригэр, иннин диэкки хардыылыыр, Владимир Федорович тренер быһыытынан оҕолору эрчийэр, бу спорт күн аайы дьарыгы ирдиир. Хас да көлүөнэ ыччаты эрчийэн, региональнай, республиканскай, дальневосточнай, норуоттар икки ардыларынааҕы турнирдарга кытыннарда. Аан дойдуга биһирэнэр спорт көрүҥэр теннискэ, оҕолору сүүмэрдээн ылан Кытайга дьарыктыы, эрчилиннэрэ илдьэ сылдьыбыта. Быйыл атырдьах ыйын саҥатыгар буолбут теннис күрэхтэһиитин туһунан ыйыталаспыппын: «Бу күннэргэ Улан Удэҕэ Байкал опен диэн остуол тенниһигэр Всероссийскай күрэх буолла. Россия регионуттан барыта 22 уобалас кыттан туран. Чүөчэлэргэ 5 маастар, 20 маастарга кандитат 70 кыттааччы кэллэ. Эр дьоҥҥо 110 кыттааччы Саха сириттэн кытыннылар Дьон сэҥээриитин Шууд теннис диэн ааттаах оонньуу буолла, манна биирдиилээн бастаабыкка 100 тыһ харчы, онтон 8 оонньооччуга бириис. Смешаннай паараҕа Пахомова Диана Тамалакаан оскуолатын үөрэнээччитэ бурят Дугаев Кириллыын киирэн, маастардары хотон 1 миэстэ буолан 50 тыһ бириис туттулар. Шууд теннис дьон сэҥээриитин ылыан ылла». Салгыы үөрэппит ыччаттарыҥ, теннистэрин спордун төһө өрө туталлар диэн ыйытыыга: « Изот Кривошапкин Москваҕа, Арсен Аржаков Оренбурга үөрэнэн таһымнарын үрдэттэллэр. Үөрэҕин бүтэрэн салгыы дьарыктанарыгар оҕону тустаах тренера дьарыгар кыһаллан салгыы барарыгар үлэ барыахтаах. ДЮСШ үлэтин ирдэбилинэн 8 кылааска дылы дьарык буолар. Спартакиада оскуола оҕолору бэлэмнээһин үлэтин ирдиир. Талааннаах оҕолор оскуолаҕа КМС толорон баран салгыы эрчиллибэккэ сүтэн хаалаллар. Ол иһин бу оҕолору салгыы үлэлиир тренердар баар буолуохтаахтар. Оччоҕо улахан дьоҥҥо кыттан, Сахаларын чиэһин көмүскүө этилэр. Кыра ,орто,улахан группа оҕолоругар туһунан тренердар, үлэлээтэхтэринэ эрэ,оҕо түргэнник сайдыа, биир тренер барытыгар үлэлиир буоллаҕына бытаарар эбиитин аҕыйах оҕо буолар. Итини кыайа туттахха оҕолор тахса туруохтарын сөп». Биир кыра Тамалакаан нэһилиэгэ, биэс КМС норматын толорбут спортсменнардаах. Бастакыннан 2013 сыллаахха сахалартан бастакынан Юлия Федотова, иккиһинэн Раиса Саввинова, Гаврил Элегяев, Александр Иванов, Диана Пахомова кини уһуйбут, үөрэпптт – такайбыт оҕолоро. Кинилэр ааттарынан киэн туттуон, туттар. Дьэ, ити курдук олорон турбат дьарыктаах, эдэрдии эрчимнээх, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна, Российскай Федерация үөрэҕириитин бочуоттаах үлэһитэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин байаныыстарын уонна аккардеонистарын сойууһун чилиэнэ, мелодист, үрдүк категориялаах тренер, биһиги биир дойдулаахпыт Владимир Федотовынан киэн туттабыт. Арай хомойоро диэн, култуура өттүгэр син өр үлэлээтим да, туох да наҕараадаҕа түһэрбэтэхтэрэ, диэн. Биллэн турар, билигин байаан тыаһын, тыыннаах муусуканы урукку 60 — с, 70 — с, 80 — с сыллааҕы аҕамсыйбыт көлүөнэ дьон ордук биһириир, ахтар – суохтуур. Хомойуох иһин, билигин байаныыһы да булар ыарахан. Ол эрэн, эрэл кыымнаах, Бүлүү Эбэбин үрдүнэн байаан барахсан эҥээркэй ырыата эҥсиллэ туруо диэн.
