Кыырай халлаан уолаттара

Сааскы ылааҥылар саҥа түһэн турдахтарына, оскуола киэҥ түннүгүнэн кутуллар күн уотугар сыламныы – сыламныы үөрэнэ олордубут. Арай таһырдьа туох эрэ дыыгыныыр, улам улаатан субу үрдүбүтүгэр ньирилээн барда. Түннүгүнэн өҥөҥнөһүү буолла. Бөһүөлэкпит ортотунааҕы ырааһыйаҕа сүүнэ улахан көтөр түһэн эрэр эбит. Оччону сыыһа туппаккын – оскуола оҕото бүтүннүү ойон тахсан тоҥуу хаары тоҕута кэһэн “көтөргө” ыстаннылар. Ити 1954 сыл кулун тутар ый этэ. Көтөр аал “тыыннаах бэйэтин” тутан – хабан, аан бастакы илэ көрүүбүт ол. Бөһүөлэк дьоно бүтүннүү сууллан киирбиттэр – дьиктитэ бэрт буоллаҕа. Нуучча уола тахсан кэллэ, мунан хаалбыт, учууталларбыт хаартатыгар бэлиэтээн ыйан биэрдилэр. ХайыҺара арыы хотоолугар тумсунан хоруйа сытар. Ону хостоон , сөмөлүөтү төттөрү эргитэн, көтөр суолун хаарын илдьи кэһэн көмөлөстүбүт, бэйэбит лүөччүк саҕа сананныбыт. Ити түбэлтэни кэлин авиатор бастыҥа буолбут Юрий Поскачин өйдүүр эбит, оччолорго кини саҥа үөрэнэн эрэр буолуохтаах . “Як-12 диэн кыракый сөмөлүөт дэриэбинэ ортотугар мунан түһүүтэ оҕо сааһым биир чаҕылхай тугэнэ этэ. Хаһан да көрбөтөх көтөр аалбын билиэҕи-көрүөҕу наһаа баҕарбытым.Баҕар, онно саҕыллыбыта буолуо авиатор буолуох дьылҕам” диир кини.Үс табаарыстыылар Михайлов Николай Петрович, Иванов Иван Иванович, Поскачин Юрий Николаевич оскуолаттан үөрэнэн бүтэн иһэн харахтара барыта Голышко сыырыгар буолар эбит, оҕо баар дуу, суох дуу диэн. Онтон кэлэннэр хайыһарынан сырылаан түһэннэр куоталаһаллар эбит , 3 трамплин оҥостоллор эбит. “Дьэ дьиэбит үлэтин бүтэрэн, мас кыстаан, хаар баһан, уруок аахтан игин баран дьэ трамплинынан түһэ барабыт. 3 трамплины ааспыт киһи Гастелло, 2 трамплины ааспыт Чкалов, 1 трамплины ааспыт Покрышкин буолар.Сэрии кэннинээҕи о5олор геройдарбыт герой лүөччүктэр буолааччылар.Озо саас баҕа санааларын Уйбааннаах Дьуурка толорбуттара” диэн до5ордоро Ньукулай ахтан санаан ылааччы. Николай бэйэтэ доруобуйата көҥуллээбэтинэн баҕа санаата туолбата5а. Ол эрэн оскуоланы бүтэрээт 7 сыл сопхуоска үлэлээн баран үрдүк үөрэххэ туттарсан киирэн инженер-механик идэтин ылбыта.

Маҥаас ыччаттарыттан авиацияҕа суолу бастакы солооччуннан Иванов Иван Иванович буолбута. Кини 1963 с.Далыр орто оскуолатын бүтэрээт. Иркутскайдааҕы авиационнай училищеҕа үөрэнэ киирбитэ. 1966с. Сахатын сиригэр эргиллэн кэлэн бастаан Ли-2 сөмөлүөт лүөччүгүнэн ананан улэлээбитэ. Онтон Ульяновскайдааҕы, Кировоградтааҕы көтүү үрдүкү оскуолаларыгар үөрэнэн баран Ил-14, Як-40 сөмөлүөттэргэ көппүтэ. Кэлин Киевтээ5и авиационнай институту ситиһиилээхтик бүтэрэн, реактивнай сөмөлүөттэри баһылаабыта.

Иккис уолбут айылҕаттан айдарыылаах спортсмен Захар Степаович Прокопьев буолар. Зоря Далыр орто оскуолатын 1962 с. бүтэрбитэ, көҥүл тустууга оройуон хас да төгүллээх чөмпүйүөнэ буолбута. Ол да иһин Омскайдаа5ы физкультурнай институкка үөрэнэ киирбитэ. Ол эрээри идэтийбит спортсмен буолар ыра санаата туолбатаҕа, үөрэнэ сырыттаҕына Советскай Армия Германиятааҕы дислокационнай чааһыгар сулууспаҕа ыҥыран быһан кэбиспиттэрэ. 1966 с. дойдутугар эргиллэн кэлэн Якутскай авиапордугар улэҕэ киирбитэ, пуорт салалтата нөҥүө сылыгар Ригатааҕы авиационнай институкка үөрэххэ ыыппыта. Онно үөрэнэ сылдьан спортивнай олоҕун эргитэн самбоҕа ССРС успуордун маастарын нуорматын толорбута, союзнай, международнай таһымнаах күрэхтэһиилэргэ элбэхтик кыттыбыта. Якутскайга 1973 с. эргиллэн кэлэн сэттэ сыл устата араас тииптээх сөмөлүөттэргэ үлэлээбитэ. Кэлин Красноярскай кыраайга көһөн тиийбитигэр Дудинкатааҕы авиапорт начаалынньыгынан анаабыттара.

Үһүс уолбут Юрий Николаевич Поскачин оҕо сааһыттан ымыы оҥостуммут идэтин Ригатааҕы гражданскай авиация институтугар үөрэнэн баһылаабыта. Юра Маҥааска А.В.Антонов, Далырга А.А.Маччасынов куруһуоктарыгар дьарыгыран физикаҕа уанна математикаҕа уһулуччу дьоҕура эрдэ уһуктубута, Новосибирскай университета тэрийбит кэтэхтэн олимпиадаларыгар хаста да ситиһиилээхтик кыттан Якутскайга иккитэ ыҥырыллыбыта, 1965 с. орто оскуоланы бүтэрэр сылыгар республикаҕа бастаабыта уанна физико-математическай профиллаах ханнык баҕарар үрдүк үөрэххэ экзамена суох быһа ылыллар бырааптаммыта. Институту бүтэрэн, Маҥан авиапордугар 1973 сылтан үлэтин саҕалыыр, бастаан утаа смена инженерэ, ведущай инженер, ОТК инженерэ буолуталыыр. Онтон УТР сменатын начаалынньыгынан уһуннук үлэлиир, АН-2, Л-410, МИ-4, МИ-2, МИ-8 бары тииптэригэр үлэлиллэр. Якутскай куорат тэрилтэлэрин соцкуоталаһыыларыгар хас да төгул бастаабыта.Юрий Николаевич бэйэтэ “Сыл бастыҥ инженерэ” ааты хас да төгүл ылбыта.Кэллэктиип 80%-на I кылаастаах буолууларын ситиспитэ, үгүстүк бириэмийэлэммитэрэ, наҕараадаламмыттара. Наука тиһэх ситиһиилэрин Иркутскай, Рига, Пермь, Запорожье институттарга курстарга сылдьан баһылаан иһэрэ.

Төрдүс уолбут Валерий Павлович Васильев Выборгдааҕы авиационнай училищены 1971с. бүтэрэн кэлиэҕиттэн Алдан авиапордугар холбоһуктаах этэрээт лүөччүгүнэн олус тахсыылаахтык улэлээбитэ.Кини туһунан журналист Милан Афанасьев улахан уочарката “Саха сирэ” хаһыат 2000с. алтынньы 18 к. нүөмэригэр бэчээттэммитэ.

Бэһис уолбут Убайдарын ити хайҕаллаах дьыалаларын утумнаабыт ыччаттартан биирдэстэрэ Александров Борис Владимирович буолар. Борис 1998-2001 с. “Иркутский авиатехнический колледж гражданской авиации”, 2006-2012 с.”Государственный технический университет” бутэрбитэ. 2001-2016 с.Мирнэй авиакомпанияҕа авиатехнигынан, инженеринэн улэлээбитэ. I-специальная техническая эксплуатация летательных аппаратов и двигателей. II-инженер по специальности.

Алтыс уолбут Убайдарын ити хайҕаллаах дьыалаларын утумнаабыт ыччаттартан биирдэстэрэ Егоров Иван Алексеевич буолар.Кини 1999 сыллаахха Ороһутааҕы орто оскуола педагогическай кылааһын бүтэрэн баран, 2001 с. Уеьээ Булуу ПТУ оператор ЭВМ бүтэрбитэ . Оҕо сааһыттан ымыы оҥостуммут баҕа санаатын толорон биһиги Баанньабыт Якутскайдааҕы лётно-техническэй училищеҕа үөрэнэ киирбитэ уанна 2004 с. бүтэрэн “Техническая эксплуатация летательных аппаратов и двигателей” специальность ылан Тиксиигэ, Полярные Авиалинии авиакомпания Тиксиитээҕи филиалыгар авиатехник по летательным аппаратам и двигателям үлэлии киирэн ситиһиилээхтик улэлии сылдьар. Ми-8Т, Ми-8 ,МТВ-1 бөртөлүөттэргэ, Ан-2, Ан-26 сөмөлүөттэргэ техническай обслуживание оҥорор.

Кыырай халлааны баһылыыр хотой уолаттарбытыгар сындыыстыы сыыйыллар сыыдам сырыыны, хотойдоохтору куоһарар дохсун көтүүнү, чэмэлкэй күнү, саргылаах айаны баҕарабыт.